Spółdzielnia Zdrowia

w Nienadówce

Na początku lat 60. XX wieku z inicjatywą budowy Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce wystąpił Stanisław Nowak. Do współpracy pozyskał innego działacza społecznego, byłego wieloletniego przewodniczącego Gromadzkiej Rady Narodowej – Antoniego Wosia. Jak po latach wspominali, wspólnie ruszyli „w wieś” i, chodząc od domu do domu, przekonywali mieszkańców o potrzebie powołania Spółdzielni Zdrowia. Ich starania spotkały się z życzliwym odzewem - mieszkańcy chętnie zapisywali się do spółdzielni i deklarowali pomoc w realizacji przedsięwzięcia.

Stanisław Nowak został wybrany przewodniczącym Komitetu Budowy Spółdzielni Zdrowia. Całkowity koszt inwestycji oszacowano na 400 tys. zł. Budowa realizowana była w dużej mierze w czynie społecznym - mieszkańcy własnym wysiłkiem wykonali m.in. wykopy pod fundamenty. Wartość robocizny wniesionej społecznie oszacowano na ok. 200 tys. zł. Inwestycję ukończono i oddano do użytku w 1966 roku. Była to decyzja śmiała i przyszłościowa, zwłaszcza jak na realia wiejskie tamtego okresu. Z dumą podkreślano, że Spółdzielnia Zdrowia w Nienadówce była czwartym tego typu ośrodkiem w całym ówczesnym powiecie kolbuszowskim.

Wspomnienia Stanisława Nowaka.

W swoich „Wspomnieniach Spółdzielcy” Stanisław Nowak pisał:

(…) Na zebraniach podstawowej organizacji partyjnej mobilizuję towarzyszy, kierownika szkoły, radnych gromadzkich oraz cały aktyw do pomocy w organizowaniu. Pojechałem do Rzeszowa do WZGS, do Działu Usług Wiejskich, i przywiozłem 300 deklaracji. Podzieliliśmy aktyw na grupy, przeszliśmy wieś i zdobyliśmy 180 członków, którzy podpisali deklaracje. Do najbardziej niechętnych chodziłem sam, od domu do domu, uświadamiając o korzyściach dla ludności wiejskiej wynikających z istnienia spółdzielni zdrowia. Prędko zdobyliśmy 300 członków, a po otwarciu spółdzielni w roku 1963 liczba ta stopniowo rosła. Obecnie spółdzielnia zrzesza ponad 600 członków. Wybudowaliśmy nowy, typowy budynek, w którym mieści się punkt

apteczny. Lekarz ogólny mieszka na miejscu, dentysta dojeżdża z Rzeszowa. W roku 1967 budynek wraz z parcelą został ogrodzony siatką na podbudowie betonowej. (…)

Zapisy w kronice parafialnej.

Dość dokładny opis powstawania i działalności Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce zawarł w kronice parafialnej ks. Michał Bednarski. Znajdują się tam trzy wpisy związane z tą instytucją - dwa dotyczą bezpośrednio jej działalności, trzeci zaś odnosi się do kwestii gruntów probostwa, które po wykupieniu wróciły do wsi i posłużyły jako miejsce budowy ośrodka.

Otwarcie Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce

wpis 1

Spółdzielnię Zdrowia w Nienadówce założono pod koniec października 1962 roku. Inicjatorem był Stanisław Nowak, gospodarz z Nienadówki. Ponieważ początkowo brakowało odpowiedniego lokalu, Zarząd Spółdzielni wynajął nowo wybudowany, murowany dom Władysława Wosia w centralnej części wsi.

Utworzono dwa gabinety:

gabinet lekarza ogólnego, w którym jako pierwsza pracowała dr Stanisława Żurkowska. Na co dzień pracowała w Rzeszowie, natomiast do Nienadówki przyjeżdżała po południu i przyjmowała pacjentów przez cztery godziny;
gabinet dentystyczny, w którym pracował lek. dent. Henryk Weigensberg, również zatrudniony w Rzeszowie. Do Nienadówki przyjeżdżał codziennie o godz. 8.00 i pracował do godz. 13.00.

W Spółdzielni zatrudnione były dwie pielęgniarki po kursach:

Helena Śliżowa z Nienadówki – w gabinecie lekarza ogólnego,
Anna Cebulowa z Trzebuski - w gabinecie dentystycznym.
Księgi rachunkowe prowadziła Maria Zakrzewska.

Otwarcie Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce

wpis 2

W roku 1965 Spółdzielnia Zdrowia wybudowała w centrum Nienadówki własny, murowany, piętrowy budynek na terenie tzw. „Kąta”. Państwowy Fundusz Ziemski zajął pod budowę 1 ha i 20 arów gruntów probostwa nienadowskiego. Na parterze nowego obiektu urządzono gabinet lekarza ogólnego, gabinet dentystyczny, pomieszczenia księgowości i Zarządu oraz poczekalnię dla pacjentów. Budynek wyposażono w centralne ogrzewanie.

W tym czasie zarówno lekarz ogólny, jak i dentysta pracowali na stałe w Rzeszowie, natomiast do Nienadówki przyjeżdżali codziennie na kilka godzin. Na zajętym przez Państwowy Fundusz Ziemski terenie wybudowano również tzw. Agronomówkę.

Spółdzielnię Zdrowia w Nienadówce, w jej własnym lokalu, uroczyście otwarto 19 grudnia 1965 roku.

Drugi wpis ks. Michała Bednarskiego sugeruje rozpoczęcie budowy na gruntach plebańskich. Ze wspomnień spółdzielców wynika jednak jednoznacznie, że Zarząd Spółdzielni wykupił ziemię od Państwowego Funduszu Ziemskiego, który przejął ją znacznie wcześniej - już w 1950 roku.

Lustracja i dokumenty archiwalne.

Z Archiwum Państwowego w Rzeszowie pozyskałem dokumenty z 1970 roku, dotyczące lustracji Ośrodka Zdrowia w Nienadówce oraz realizacji zaleceń polustracyjnych. Lustracja trwała od 12 do 19 stycznia 1970 roku. W tym okresie skład Zarządu przedstawiał się następująco:

Ludwik Janik - przewodniczący Rady Nadzorczej
Stanisław Nowak - prezes Zarządu (od 1962 r.)
Józef Cisek – członek Zarządu (od 1966 r.)
Jan Śliż - członek Zarządu (od 1962 r.)
lek. med. Kazimierz Pyczuła - kierownik spółdzielni (od 1 VII 1966 r.)
lek. dent. Henryk Weigensberg - zatrudniony od IX 1962 r.
Helena Śliż - pielęgniarka
Maria Zakrzewska - główna księgowa (od 1962 r.)

Protokół lustracyjny.

Poniżej przdstawiam protokół z lustracji ustawowej Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce. W protokole lustracyjnym jako pielęgniarka figuruje nazwisko Haliny Śliż, co najprawdopodobniej jest pomyłką pisarską - chodzi o Helenę Śliż.

Z większą ilością ciekawych dokumentów dotyczących Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce, pozyskanych z Archiwum Państwowego w Rzeszowie można się zapoznać w zbiorze: Spółdzielnia Zdrowia w Nienadówce.

Lekarze i dalsze losy ośrodka.

Lekarz medycyny Kazimierz Pyczuła pracował w Nienadówce niemal dziesięć lat. Po wybudowaniu ośrodka zdrowia zamieszkał wraz z rodziną na piętrze budynku, gdzie przygotowano mieszkanie służbowe. Jego żona prowadziła w tym czasie aptekę w Nienadówce.

Około 1974 roku do ośrodka zdrowia przybył kolejny lekarz – Jan Stanisław Hadała, który również zamieszkał na miejscu wraz z rodziną.

Okres transformacji.

Lata 90. XX wieku oraz początek XXI wieku były okresem przejmowania mienia spółdzielczego przez powiaty. Transformacja ustrojowa nie sprzyjała majątkowi powstałemu dzięki społecznemu zaangażowaniu mieszkańców takich wsi jak Nienadówka. Najprostszym rozwiązaniem, jak twierdzili ówcześni decydenci, była sprzedaż tego majątku w prywatne ręce.

Pierwsza próba „prywatyzacji” mienia spółdzielczego w Nienadówce zakończyła się niepowodzeniem - protest mieszkańców odroczył decyzję. W innych miejscowościach, m.in. w Głogowie Małopolskim, podobne działania zostały jednak zrealizowane (sprzedaż części majątku w listopadzie 2000 r.).

^{artykuły autorstwa, Edwarda Winiarskiego -
Kurier Sokołowski /czerwiec-lipiec 2002r./}

Do wydarzeń tych odnosiły się artykuły Edwarda Winiarskiego publikowane w „Kurierze Sokołowskim” (czerwiec–lipiec 2002 r.) oraz ulotki wyborcze kolportowane w Nienadówce przed wyborami samorządowymi 27 października 2002 roku.

Dalsze losy Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce pozostają nie do końca mi znane. Brakuje dostępnych publicznie dokumentów, a mieszkańcy niechętnie wypowiadają się na ten temat. Sprawa ta najwyraźniej nie przeszła jeszcze w pełni do historii.

^{Ulotki kolportowane w Nienadówce przed wyborami samorządowymi 27 października 2002 roku.}

Zakończenie.

Materiał dotyczący ośrodka zdrowia w Nienadówce nie jest kompletny. Osoby posiadające dokumenty, fotografie, artykuły prasowe lub inne materiały związane z działalnością Spółdzielni Zdrowia i personelem tam pracującym proszę o kontakt.

przyg. Bogusław Stępień

Comments: 0

Osobowość Roku - 2022

Nienadówka 1980 - wystawa

Foto zmiany

Losowy album

Spółdzielnia Zdrowia

Wspomnienia Stanisława Nowaka.

Zapisy w kronice parafialnej.

Otwarcie Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce

Otwarcie Spółdzielni Zdrowia w Nienadówce

Lustracja i dokumenty archiwalne.

Protokół lustracyjny.

Lekarze i dalsze losy ośrodka.

Okres transformacji.

Zakończenie.