Jan Bełz, ps. „Sroka” (1912-2004)

Pożegnanie

Urodził się 25 kwietnia 1912 r. w Nienadówce jako syn Wojciecha i Katarzyny z domu Kściuk. Po ukończeniu szkoły powszechnej pracował w gospodarstwie rodziców.

W 1935 r. został powołany do zasadniczej służby wojskowej, którą odbył w garnizonie Brzeżany na Kresach Wschodnich, w stacjonującym tam 51 Pułku Piechoty. Uzyskał tam specjalność wojskową - obsługa ciężkich karabinów maszynowych.

Po przeniesieniu do rezerwy powrócił w rodzinne strony, a w 1937 r. podjął naukę zawodu w Szkole Rzemiosł Ojców Salezjanów w Oświęcimiu.

Tuż przed wybuchem wojny, od 2 do 25 lutego 1939 r., uczestniczył w wielkich manewrach sił

zbrojnych na Kresach, przygotowujących się do odparcia potencjalnego agresora. Nie został jednak zmobilizowany do udziału w kampanii wrześniowej.

Podczas okupacji, przebywając w Nienadówce, wstąpił wraz ze starszym bratem Józefem do konspiracyjnej organizacji Armii Krajowej, przyjmując pseudonim „Sroka”. Przydzielony organizacyjnie do miejscowej bojówki, uczestniczył w wielu akcjach wymierzonych w okupanta, jego agenturę oraz urzędników administracji zbyt gorliwie wykonujących niemieckie polecenia.

^{Legitymacja Związku Więżniów Politycznych...}

^{Błędnie wpisany ps. Wrona zamiast "Sroka"}

Po ujawnieniu struktur AK w akcji „Burza” oraz wobec wypierającej Niemców Armii Czerwonej rozpoczęły się prześladowania żołnierzy podziemia przez postępujące za frontem formacje NKWD oraz przedstawicieli organizującej się władzy ludowej. Szczególnie ostrym szykanom poddany został kapelan placówki AK „Sosna” (Sokołów Małopolski) ks. Stanisław Bąk ps. „Wicek”, pierwszy proboszcz parafii w Mazurach koło Raniżowa. W odpowiedzi na to bojówka nienadowska, w skład której wchodził Jan Bełz, udała się do Mazurów i ukarała chłostą najbardziej aktywnych prześladowców AK-owskiego kapelana.

„Sroka” wspomagał również akcję odbicia przez bojówkę, w lesie pod Trzebuską, 14 października 1944 r., poborowych (wśród których było wielu żołnierzy AK), pochwyconych przez milicję w Nienadówce podczas transportu furmankami do Sokołowa Małopolskiego. W trakcie tej akcji zginął jeden milicjant. Brał także udział w poszukiwaniu zwłok swojego dowódcy „Kloca”, którego 23 listopada 1944 r. NKWD zastrzeliło podczas obławy, a w przeddzień pogrzebu wykradło ciało z domu, wywożąc je w stronę lasów wokół Trzebuski i Turzy.

Struktury podziemia zostały jednak dość szczegółowo spenetrowane przez sowieckie i polskie formacje bezpieczeństwa. Nastąpiły fale aresztowań żołnierzy AK. W jednej z nich zatrzymano również Jana Bełza, który zdążył już rozpocząć nowy etap życia, zawierając 4 września 1946 r. związek małżeński z Anną Motyl, córką miejscowego gospodarza. W trakcie śledztwa ujawniono jego działalność w AK, w tym udział w akcji obrony ks. Bąka.

Po długich i uciążliwych przesłuchaniach Jan Bełz ps. „Sroka” stanął przed sądem wojskowym w Rzeszowie, który 28 lutego 1951 r. skazał go na karę 7 lat pozbawienia wolności. Karę odbywał w zakładach karnych w Rawiczu, Nowogardzie, Goleniowie, Piechcinie i Bielawie, skąd został zwolniony przedterminowo w sierpniu 1954 r.

Po wyjściu na wolność związał swoje życie z rodzinną wioską. Zajął się uprawą roli, prowadzeniem gospodarstwa oraz wychowaniem i wykształceniem czwórki dzieci. Mimo wielu dramatycznych przeżyć i trudnych doświadczeń, jakie przyniosło życie (śmierć żony i najstarszej córki), dożył sędziwego wieku w pełnej sprawności fizycznej i umysłowej.

Zmarł 5 marca 2004 r.
Spoczął na parafialnym cmentarzu w Nienadówce.

tekst: Edward Winiarski

Jan Bełz ps. „Sroka” spoczął na nienadowskim cmentarzu obok zmarłej wcześniej żony Anny. Grób jest również miejscem spoczynku Anieli i Heleny Motyl – Sióstr Służebniczek NMP, pochodzących z Nienadówki, a w życiu prywatnym będących siostrami Anny Bełz, małżonki Jana.

foto: album rodzinny
przyg. Bogusław Stępień

Log out | Edit

Osobowość Roku - 2022

Nienadówka 1980 - wystawa

Foto zmiany

Losowy album

Jan Bełz, ps. „Sroka” (1912-2004)