Katarzyna i Edward Misiak

w Imieniu Rzeczypospolitej?

O tej parze w Nienadówce mówi się rzadko. A jeśli już - to najczęściej w kontekście wydarzeń, które wielu mieszkańców uznaje za tragiczne w skutkach dla lokalnej społeczności. Zapewne i przypomnienie ich losu przy kolejnej rocznicy tamtych wydarzeń nie wszystkim przypadnie do gustu. Trudno jednak mówić o historii miejscowości, pomijając jej najbardziej bolesne karty.

W lutym 1945 roku członkowie miejscowej bojówki WiN postanowili wykonać wyrok śmierci na Edwardzie Misiaku, funkcjonariuszu UB. Co do dokładnej daty istnieją rozbieżności. W księgach parafialnych zapisano dzień 21 lutego, natomiast w wyrokach sądowych zapadłych później w Rzeszowie pojawia się data 25 lutego.

Katarzyna z Ożogów Misiak pochodziła z Nienadówki. Z metryki parafialnej wynika, że urodziła się 16 sierpnia 1907 roku, a dwa dni później - 18 sierpnia - została ochrzczona w miejscowym kościele. Była córką rolnika Mateusza Ożoga i Józefy z Drapałów. Rodzina mieszkała wówczas w Nienadówce Górnej pod numerem domu 106.

W parafialnych księgach nie ma zapisu jej ślubu z Edwardem Misiakiem, co sugeruje, że zawarli go poza miejscową parafią. Na przełomie lat 1943/44 oboje pojawili się w Nienadówce wraz z falą uciekinierów ze wschodu, szukających schronienia przed nasilającymi się mordami ukraińskimi, lub byli przesiedleńcami z woj. łódzkiego, skąd po wcieleniu go do III Rzeszy, około 40 tys. mieszkańców przesiedlono do Generalnego Gubernatorstwa. Edwad Misiak urodził się w łódzkiem w miejscowości Łękińsko.

Istnieją również nie w pełni zweryfikowane informacje, że rodzina Misiaków przed II wojną światową przebywała we Francji, gdzie małżonkowie mogli się poznać i zawrzeć związek małżeński. W 1931 roku miała tam urodzić się ich córka Alicja.

Edward Misiak - mąż Katarzyny - stosunkowo szybko wszedł w struktury konspiracyjne w Nienadówce. Jak wynika ze wspomnień miejscowych żołnierzy Armii Krajowej, jego działalność miała jednak ukryty cel. Według relacji p. Franciszka Ożoga, jednego z żołnierzy AK, Misiak miał współpracować z radzieckim aparatem bezpieczeństwa. W przeddzień fali aresztowań nienadowskich konspiratorów miała powstać lista członków AK - sporządzona w sztabie radzieckim przy pomocy agenta Edwarda Misiaka. Gdy wraz z Armią Czerwoną wkroczyło NKWD, funkcjonariusze dysponowali już nazwiskami i danymi członków podziemia.

Części konspiratorów, wtym Franciszkowi Ożogowi udało się uniknąć aresztowań dzięki ostrzeżeniom. Inni trafili w ręce NKWD. Tragicznie zakończyła się próba aresztowania Jana Buczaka ps. „Kloc”, który podczas ucieczki został postrzelony i wkrótce zmarł z odniesionych ran. Wydarzenie to wstrząsnęło jego towarzyszami broni, zwłaszcza Janem Ożogiem ps. „TANK”.

W wyroku sądowym z 13 stycznia 1951 roku, zapadłym w Rzeszowie, jednym z zarzutów wobec Jana Ożoga było to, że:

„22 lutego 1945 r. w Nienadówce (…) polecił (…) dokonać zabójstwa Misiaka Edwarda funkc. U.B.”

Daty podawane w dokumentach sądowych (22 lutego - wydanie rozkazu, 25 lutego - wykonanie wyroku) nie pokrywają się z zapisem parafialnym. We wspomnieniach dotyczących Jana Ożoga ps. „TANK” konsekwentnie pojawia się data 21 lutego - i tę właśnie odnotował w księdze zmarłych ówczesny proboszcz ks. Michał Bednarski.

Według relacji świadków, wyrok wykonano 21 lutego 1945 roku. Edward Misiak, podejrzewany o przekazanie NKWD listy proskrypcyjnej nienadowskiej AK, został zastrzelony serią ze „Stena” przez Władysława Pyrzyka.

W trakcie akcji zginęła również jego żona Katarzyna. Według przekazów znalazła się na linii strzału, zasłaniając męża. Ocalała jedynie ich córka, przebywająca w domu w chwili zdarzenia.

Powyższy wpis w księdze zmarłych informuje o dacie śmierci małżonków, okolicznościach zdarzenia oraz miejscu ich pochówku:

^{Edward Misiak lat 45

ur. 24 listopada 1899r

zamieszkały pod nr. 106

mąż Katarzyny z d. Ożóg

syn Stanisława Misiak i Władysławy Debel

został zastrzelony przez AK}

^{Katarzyna Misiak lat 37

ur. 16 września 1907r

zamieszkała pod nr. 106

żona Edwarda

córka Macieja Ożoga i Józefy Drapała

zastrzelona przypadkiem, zasłaniała męża.}

W żadnej publikacji dotyczącej wyroków wydawanych w Imieniu Polskiego Państwa Podziemnego, przez AK, a później przez WiN, nie pojawia się informacja o formalnym wyroku na Edwarda Misiaka. Może to sugerować, że decyzja o jego likwidacji była samodzielną inicjatywą zemsty dwóch członków miejscowych struktur - Jana Ożoga ps. „TANK” i Władysława Pyrzyka.

Z dostępnych publicznie akt personalnych funkcjonariuszy SB wynika, że Edward Misiak, syn Stanisława, urodzony 24 września 1899 r. w Łękińsku, pełnił służbę jako wywiadowca w stopniu plutonowego w Gminnym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Służbę rozpoczął 1 grudnia 1944 i pełnił ją do 23 lutego 1945 roku.

** ** **
Edward Misiak i Katarzyna z d. Ożóg spoczęli na cmentarzu w Kolbuszowej.

Jak w każdym innym przypadku, także i tu apeluję do wszystkich, którzy posiadają informacje mogące wzbogacić tę historię, o kontakt z Redakcja.

przyg. Bogusław Stępień

Comments: 0

Osobowość Roku - 2022

Nienadówka 1980 - wystawa

Foto zmiany

Losowy album

Katarzyna i Edward Misiak