Zabytki Nienadówki - Dzwonnica

KARTA EWIDENCYJNA ZABYTKÓW
ARCHTEKTURY I BUDOWNICTWA

DZWONNICA W ZESPOLE KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO
PW. ŚW. BARTŁOMIEJA APOSTOŁA

Czas powst. koniec XIX w.

UWAGA:
Trudno mi powiedzieć czy dzisiejszą dzwonnicę przy kościele nienadowskim można nazwać zabytkiem. Tworzący dokumentację datował jej powstanie na koniec XIX w., pisząc, że "dzwonnica wzniesiona zapewne współcześnie z kościołem". Mylił się, bo tamtej dzwonnicy podczas tworzenia notatki nie było. W sumie to nigdzie nie spotkałem się z informacją co się z nią stało. Edward Winiarski pisał o niej w Historii dzwonów parafii.

Dzwonnica, usytuowana w narożniku ogrodzenia kościelnego, wzniesiona została około 1897 r. Nawiązuje stylistycznie do kościoła, prawdopodobnie zaprojektowana została przez Franciszka Stążkiewicza, autora projektu świątyni. Wybudowana została z cegły, trójarkadowa, zwieńczona trójkątnym szczytem z arkadą, opięta przyporami. Kościół wraz z dzwonnicą stanowi zespół o dużych walorach architektonicznych i historycznych oraz znaczącą dominantę przestrzenną w pejzażu kulturowym wsi.

W tej samej pracy znajdujemy kolejną informację:

Wszystkie trzy dzwony wisiały w wieży kościelnej. Najstarszy z 1639 roku był pęknięty. Do momentu wybuchu wojny i przez pierwszy rok okupacji niemieckiej nie zaszły w tym względzie żadne zmiany. Dopiero 14 września 1941 roku przyszło do parafii zarządzenie władz niemieckich o rekwirowaniu dzwonów na potrzeby wojenne.

Przyznam się, że trudno mi te sprzeczne informacje powiązać ze sobą. Może jednak ta pierwotna dzwonnica pozostała tylko w fazie planowania na papierze, skoro nic o niej właściwie nie wiadomo. Przemawia też za tym informacja, że dzwony wisiały na kościelnej wieży, od wybudowania kościoła, aż do dnia rekwizycji 14 wrześna 1941 roku.

Z kroniki parafialnej wiemy, że obecna dzwonnica wybudowana została za proboszcza ks. Michała Bednarskiego, poświęcił ją na Św. Bartłomieja 1949 roku ks. Sebastjański, proboszcz ze Stobiernej. Wydaje się też, że wybudowano ją wg projektu Franciszka Stążkiewicza, autora projektu świątyni. Opis projektu dokładnie odpowiada temu co dziś widzimy.

"Wybudowana została z cegły, trójarkadowa, zwieńczona trójkątnym szczytem z arkadą, opięta przyporami.

Zdjęcia, rzut, przekrój, sytuacja, orientacja.

Nienadówka
woj. Podkarpackie
gm. Sokołów Młp.

Adres
Paraf. Rzymskokatolicka
Nienadówka.

Rej. zabytków
Nr. A-248
Data. 6 12 2007

Autorzy, historia obiektu, określenia stylu.
Dzwonnica wzniesiona zapewne współcześnie z kościołem, nawiązująca do niego stylistycznie została prawdopodobnie zaprojektowana przez Franciszka Stążkiewicza, autora projektu świątyni.

Brak informacji o dzwonach pochodzących z wcześniejszego kościoła, być może zostały wywiezione przez Niemców w czasie II wojny światowej lub też był tylko jeden Gloria In exelsis Deo", przelany powodu pęknięcia w ludwisarni braci Felczyńskich w Przemyślu.

Z analizy planu katastralnego z 1853 r. wynika, że dzwonnica przy drewnianej wówczas świątyni również drewniana - była wolnostojąca, usytuowana po stronie południowej kościoła w linii ogrodzenia (na poziomie prezbiterium).

Dzwonnica stanowi element architektoniczny wchodzący w skład zespołu kościelnego.

    Opis (sytuacja, materiał i konstrukcja, rzut, bryła, elewacje, wnętrze, wyposażenie, instalacje).

SYTUACJA: Wzniesiona w północno - wschodniej części terenu przykościelnego, blisko linii ogrodzenia w narożniku pomiędzy bramą główną od wschodu a bramą od północy prowadzącą na parking samochodowy. Wolnostojąca w formie ściany przeprutej otworami na zawieszenie dzwonów, ustawiona osią dłuższą w kierunku pn. - pd..

MATERIAŁ I KONSTRUKCJA:
murowana z cegły na zaprawie wapienno - cementowej gruboziarnistej, nieotynkowana na ceglanym cokole o wysokości 36 cm., otynkowanym. Trój arkadowa, zamknięta trójkątnym szczytem pokrytym blachą, o wysokości ok. 6,00 m.

RZUT: na rzucie wydłużonego prostokąta zamkniętego z obu stron przyporami - w boku krótszym również - ustawionymi do siebie prostopadle.

ELEWACJE: wschodnia i zachodnia rozwiązane analogicznie; w dużym polu środkowym rozmieszczone trzy ostrołukowe arkady (środkowa najszersza, mieszcząca największy dzwon), zamknięte ceglanym łukiem w górnej części. Krawędzie elewacji flankowane z obu stron dwu uskokowymi przyporami ustawionymi prostopadle do przypór w bokach krótszych. Przypory otynkowane z pseudo boniowaniem pasowym, przykryte jednospadowymi daszkami blaszanymi. Elewacje zamknięte trójkątnym łamanym szczytem, którego dolne połacie pokryte daszkami jednospadowymi, górna zamknięta daszkiem dwuspadowym - krytymi blachą. W polu środkowym szczytu arkada bez dzwonu, w zwieńczeniu krzyż. W arkadach cementowe ławy położone na blasze. Cokół przykryty blaszanym daszkiem.

WYPOSAŻENIE: stanowią trzy dzwony spiżowe odlane w znanej ludwisarni braci Felczyńskich w Przemyślu:

       1. największy umieszczony w arkadzie środkowej - o wadze 400 kg ,,Św. Jan Nepomucen i Św. Agnieszka"; na czapie w otoku pas szerokiej bogatej ornamentyki, na płaszczu z obu stron plakietki z przedstawieniem świętych oraz napis (słabo czytelny). Wykonany w 1927 r.

       2. średni umieszczony w arkadzie lewej - o wadze 300 kg zw. „Maria"; na czapie w otoku pas szerokiej ornamentyki roślinnej, na płaszczu plakietka oraz napis - wykonany w 1952 r.

       3. najmniejszy umieszczony w arkadzie prawej „Gloria In excelsis Deo" z 1639 r. (?), przelany z powodu pęknięcia w 1952 r.

INSTALACJE: elektryczna automatyka dzwonów.

Kubatura.	Powierzchnia użytkowa. 17,16 m².
Przeznaczenie pierwotne dzwonnica.	Użytkowanie obecne. dzwonnica.

Stan zachowania (fundamenty, ściany zewnętrzne, ściany wewnętrzne, sklepienia, stropy, konstrukcje dachowe, pokrycie dachu, wyposażenie i instalacje).

Średni
Znaczne ubytki w cokole pokrytym tynkiem cementowym, który odpada od ceglanego lica muru. Niektóre partie cegieł o zmurszałej powierzchni.

Najpilniejsze postulaty konserwatorskie.

Remont dzwonnicy (zwłaszcza partii cokołu).

Akta archiwalne (rodzaj akt, numer i miejsce przechowywania)

Mapa Katastralna wsi Nienadówka z 1853 r. w: Archiwum Państwowe w Rzeszowie, sygn. 3521

Liber memorabilium kronika parafii od 1714 r. (na plebani)

Studium Ochrony Wartości Kulturowych i Krajobrazu dla gminy Sokołów Młp., opr. zespół autorów pod red. dr Jana Malczewskiego, Rzeszów 1999 r., str. 44-46, arch. UOZ Delegatura w Rzeszowie nr inw. 10413 Uwaga: oryginalny projekt Franciszka Stążkiewicza nie zachował się.

    Bibliografia.
1. Schematyzm Diecezji Rzeszowskiej, Rzeszów 2000, str. 759.
2. Katalog Zabytków Sztuki w Polsce - Leżajsk, Sokołów Młp. i okolice, pod red. E. Śnieżyńskiej -
    Stolotowej i F. Stolota, Instytut Stuki PAN, Warszawa 1989 r., str. 93-94.
3. Andrzej Dańczak ,,Monografia Sokołowa Młp." T. II., Sokołów 1991, str. 71-75.
4. Krzysztof Stefański - Jan Sas Zubrzycki i Andrzej Lenik - pracowni architekta i rzeźbiarza - Katalog
    wystawy w Muzeum Architektury we Wrocławiu, Wrocław 2004 r.
5. Andrzej Kosiek ,,Andrzej Lenik. Z życia i działalności artysty - rzeźbiarza (materiały wystawy w
    Muzeum Okręgowym w Krośnie, grudzień 1981 - luty 1982 r.)

W wykazanych powyżej opracowaniach (w których są wiadomości dot. kościoła lub twórców z nim związanych) brak jest informacji o dzwonnicy.

Uwagi różne.
działka ewidencyjna nr 231.

    Opracował.
       tekst - mgr inż. arch Czesław Wajdowicz, wrzesień 2008 r.
       plany, rysunki - mgr inż. arch Czesław Wajdowicz, wrzesień 2008 r.
       zdjęcia, fotogr - mgr inż. arch Czesław Wajdowicz, wrzesień 2008 r.
       miejsce przechowywania negatywów - u autora.

Załączniki.
Nr 1 - rzut poziomy + zdjęcia fotograficzne + opis zdjęć fotograficznych.

Wkładka do karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa. załącznik nr 1

DZWONNICA W ZESPOLE KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO PW. ŚW. BARTŁOMIEJA APOSTOŁA

Nienadówka

Zawartość wkładki (nazwa obiektu lub materiału uzupełniającego)
Rzuty poziome, zdjęcia fotograficzne, opisy zdjęć.

    Nienadówka - dzwonnica, opis zdjęć.
       1. Widok na elewację zachodnią.
       2. Elewacja zachodnia
       3. Elewacja zachodnia
       4. Dzwony w arkadach

Wkładkę założył: mgr inż. arch. Cz. Wajdowicz

Poniżej do wglądu skany oryginalnych wkładek do karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa. Wkładki dotyczą dzwonnicy w zespole kościoła parafialnego pw. św. Bartłomieja Apostoła w Nienadówce. Wkładki pochodzą z serwisu:

Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

przyg. Bogusław Stepień

Log out | Edit

Osobowość Roku - 2022

Nienadówka 1980 - wystawa

Foto zmiany

Losowy album

Zabytki Nienadówki - Dzwonnica

DZWONNICA W ZESPOLE KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO
PW. ŚW. BARTŁOMIEJA APOSTOŁA

DZWONNICA W ZESPOLE KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO PW. ŚW. BARTŁOMIEJA APOSTOŁA