Osobowość Roku - 2022

Nienadówka 1980 - wystawa

Foto zmiany

Losowy album


Nasze Statystyki Odwiedzin
Hasło - sprawdzam

Cisło Marcin, syn Tomasza i Franciszki, ur. 26 lipca 1903 r. w Nienadówce.

Żołnierz kampanii wrześniowej, służył w 16 Lwowskim Batalionie Strzelców. Już w pierwszym dniu agresji sowieckiej - 17 września 1939 r. - dostał się do niewoli w Trembowli.

Z tablicy pamiątkowej ofiar II wojny światowej dowiadujemy się o jego dalszych losach. Podobnie jak wielu innych żołnierzy z radzieckiej niewoli trafił do formującej się na terenie ZSRR Armii Polskiej dowodzonej przez gen. Władysława Andersa. Po ewakuacji na Bliski Wschód służył w 6 Lwowskiej Brygadzie Piechoty Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, w stopniu starszego strzelca.

LP opis źródła sygnatura
1. Alfabetyczna kartoteka ewidencyjna jeńców 1939 roku, Centralne Archiwum Wojskowe w Rembertowie, Kolekcja Akt z Archiwów Rosyjskich. CAW-1
2. Zespół akt personalnych jeńców 1939 roku, Centralne Archiwum Wojskowe w Rembertowie, Kolekcja Akt z Archiwów Rosyjskich - numer teczki. CAW1939 -/89/1
3. Wykazy imienne z zespołu akt merytorycznych - wykaz jeńców odesłanych z Siewżełdorłagu NKWD ZSRR (ze stacji Czibju) do Juskiego obozu NKWD 18 lipca 1941 (transport 3), spisy jeńców, których teczki personalne wysłano do Zarządu NKWD ZSRR ds. Jeńców Wojennych, wykaz jeńców przetrzymywanych w Siewżełdorłagu NKWD etapowanych (ze stacji Uchta) do dyspozycji naczelnika Juskiego obozu NKWD 19 lipca 1941 (transport 4), wykaz jeńców odesłanych z Siewżerdołagu do Juskiego Obozu NKWD 20 lipca 1941 (transport 5) (sygnatura VIII.800.20, teczka 574), Centralne Archiwum Wojskowe w Rembertowie, Kolekcja Akt z Archiwów Rosyjskich - teczka, strona, pozycja lub teczka, numer transportu, pozycja. CAW3-574 -3-1064
4. Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939-1946, Londyn 1952 - strona. IV/W430


 LP Opis losów Początek Koniec Kraj Woj/Oblast Pow. Miej.
r m d r m d
1 Areszt 1939 09 17             Trembowla
2 Obóz 1940 07 15       Ukraińska SRR Dniepropietrowska   Krzywy Róg
3 Obóz             Rosyjska FSRR Komi RA   Siewżełdorłag
4 Obóz             Rosyjska FSRR Iwanowska   Juża
5 Anders 1941 09 02       Rosyjska FSRR     Buzułuk


powiększ zdjęcie
powiększ zdjęcie

Brakuje dokładnych informacji o miejscach, w których walczył, i okolicznościach jego śmierci. Jednak dzięki danym z portalu Przystanek Historia i znanej dacie śmierci - 19 sierpnia 1944 r. - można odtworzyć jego szlak bojowy. Brał udział w bitwie o Monte Cassino (11-12 maja 1944 r.), w walkach pod Loreto (1-8 lipca 1944 r.) oraz w bitwie o Ankonę (17-18 lipca 1944 r.). Ostatnie starcia jego brygady toczyły się na początku sierpnia 1944 r. podczas niemieckich kontrataków nad rzeką Cesano. Ostatecznie front udało się ustabilizować w nocy z 16 na 17 sierpnia.

Starszy strzelec Marcin Cisło poległ właśnie w tych dniach - nad rzeką Cesano bądź w wyniku odniesionych tam ran. Swoje życie zakończył na włoskiej ziemi, gdzie został pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Loreto. Na tejże stronie czytamy m.in:

Szlak bojowy
W ostatniej dekadzie marca 1944 r. 6. Lwowska Brygada Piechoty została przerzucona nad rzekę Sangro. Tam 17. Batalion po zajęciu wyznaczonego odcinka frontu przeprowadzał rozpoznanie, chociaż był atakowany przez niemieckie lotnictwo i artylerię. W dniach 27–28 kwietnia 1944 r. brygada została przesunięta na odcinek Monte Castellone, rozpoczynając przygotowania do walk o Monte Cassino. Na początku maja bataliony brygady przydzielono do odwodu dowódcy 5. Kresowej Dywizji Piechoty i 2. Korpusu Polskiego, a ppłk Nowina-Sawickiemu podporządkowano m.in. 15. Pułk Ułanów Poznańskich i Pułk Ułanów Karpackich. Lwowska brygada miała ubezpieczać natarcie głównych sił 5. Kresowej Dywizji Piechoty.

Nocą z 11 na 12 maja 1944 r. oddziały 2. Korpusu Polskiego rozpoczęły pierwszy atak na masyw górski Monte Cassino. Zadaniem lwowskich batalionów było zajęcie ważnych wzgórz: Widmo i San Angelo. Pierwsze z nich 12 maja zajął 18. Batalion – po odparciu co najmniej trzech niemieckich kontrataków, ale kosztem wysokich strat. Po odrzuceniu czwartego natarcia batalion wycofano na odpoczynek. 13 maja do akcji wszedł 16. Batalion, który w nocy z 16 na 17 maja zaatakował wzgórze Widmo i opanował je w ciągu dnia. W godzinach wieczornych 17 maja lwowskie bataliony zajęły wzgórze San Angelo, a 18. Batalion likwidował niemieckie punkty oporu na wzgórzu Widmo. 19 maja 1944 r. 16. i 17. Batalion wycofano z linii frontu na odpoczynek. Natomiast 18. Batalion w dniach 19–21 maja prowadził działania bojowe w kierunku miejscowości Piedimonte. 25 maja również odszedł na odpoczynek.

W czasie walk o Monte Cassino dowództwo brygady prowadziło działania obronne pułkami ułańskimi. Od 12 maja 1944 r. pułki te pozorowały działania zaczepne. 17 maja wydzieleni żołnierze z 15. Pułku Ułanów Poznańskich brali udział w natarciu na wzgórze San Angelo, a dwa dni później powrócili do brygady. W ostatnich dniach maja pułki ułańskie prowadziły walki o Passo Corno, które zostało zajęte.

powiększ zdjęcie

Nierozpoznana uroczystość w 6 Lwowskiej Brygadzie Piechoty. Widoczny m.in. Płk Witold Nowina-Sawicki (na pierwszym planie, w środku), 1944-1946 r. Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego


powiększ zdjęcie
powiększ zdjęcie
powiększ zdjęcie
powiększ zdjęcie

Dzięki pani Halinie Kołodziej ze Stobiernej, wnuczce jednego z bohaterów upamiętnionych na kościelnej tablicy, możemy wzbogacić wspomnienie o nowe fakty i fotografie, za co składam jej szczególne podziękowania.

Wśród zebranych materiałów natrafiłem także na szkolne wypracowanie uczennicy klasy VII, Małgorzaty Motyl z Nienadówki. Tekst w formie wywiadu pozwala przedstawić jako braci dwie osoby noszące nazwisko Cisło. Obaj figurują na tablicy pamiątkowej ofiar II wojny światowej. Jednym z nich jest opisany powyżej Marcin Cisło, drugim zaś – Józef Cisło.

powiększ zdjęcie
powiększ zdjęcie

opr: Bogusław Stepień



About | Privacy Policy | Sitemap | Withdraw contract
Copyright © Bogusław Stępień - 08/05/2013